را ، كه تحت نفوذ قرمطيان بودند ، را شيعه دانسته است « 1 » ؛ اما در جنوب شبه جزيره ، شيعيان بيشترى مىزيستند . تشيع در يمن نسبت به نواحى ديگر گسترش بيشترى يافته بود و تمايلات شيعى از ديرباز در اين ناحيه وجود داشت . شايد بتوان اين تمايلات را با آمدن امام على عليه السّلام به يمن در آخرين سال حيات رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ، كه به منظور جمع‌آورى زكات و پاسخ به مسائل دينى نو مسلمانان صورت گرفت ، مرتبط دانست . به‌هرحال وجود تمايلات شيعى در بسيارى از قبايل يمنى ، چه آن‌هايى كه در يمن بودند و چه آنانى كه به عراق مهاجرت كرده بودند ، مشهور بود . اين امر در كنار دور بودن اين سرزمين نسبت به مركز خلافت سبب شده بود داعيان و مبلّغان فرقه‌هاى مختلف شيعى در اين ناحيه فعاليت داشته باشند . از مدت‌ها پيش از غيبت ، مبلّغان زيدى و داعيان اسماعيلى ، به دعوت مخفيانه در يمن پرداخته بودند . در اوايل غيبت صغرى زيديان موفق شدند با تلاش يحيى بن حسين ، امام زيديان ، دولت زيدى را در يمن برپا كنند كه بر شهرهاى بزرگ عدن و صنعا حاكميت داشت . « 2 » گذشته از زيديان و اسماعيليان ، شيعيان و دوازده امامى نيز در يمن زندگى مىكردند و گزارش‌هايى حاكى از وجود آن‌ها در دست است كه نشان مىدهد با امامان عليهم السّلام و وكيلان ايشان در ارتباط بودند . در خبرى نقل شده كه گروهى از شيعيان يمن براى ديدار امام عسكرى عليه السّلام به سامرا آمدند . « 3 » همين‌طور از حضور وكيلان امام دوازدهم ( عج ) در يمن سخن به ميان آمده و از برخى از ايشان و شيعيان يمنى كه موفق به ديدار امام شده بودند ؛ مانند فضل بن يزيد ، حسن بن فضل ، جعفرى و شمشاطى نيز نام برده شده است . « 4 »

--> ( 1 ) . مقدسى ، همان ، ص 296 . ( 2 ) . در اين‌باره به فصل سوم ، بخش دولت‌هاى شيعه نگاه كنيد . ( 3 ) . طوسى ، الغيبه ، ص 356 . ( 4 ) . صدوق ، كمال الدين ، ص 442 و طبرسى ، اعلام الورى ، ج 2 ، ص 275 .